Śluby i wesela. 1975-1990
„Gorzko! Gorzko!” – ten okrzyk to nieodłączny element polskich wesel, szczególnie w tradycji ludowej. Goście, skandując go wspólnie, domagają się od nowożeńców pocałunku, który ma… „osłodzić” gorzką wódkę lub atmosferę stołu. Symbolika jest jasna: gorycz – zwykle niepożądana na weselu – ustępuje miejsca słodyczy, gdy młoda para publicznie okazuje sobie uczucie. W tej formie zwyczaj przetrwał do dziś, choć jego korzenie sięgają znacznie głębiej. Etnograficzne źródła odnotowują podobne przyśpiewki już w XIX wieku. Oskar Kolberg, dokumentując wesele wielkopolskie, zapisał słowa: „Gorzka wódka, gorzka wódka, nie będziemy pili, bo nam dzisiaj państwo młodzi jej nie osłodzili”¹. W innych regionach – jak Mazowsze czy Kujawy – śpiewano z kolei o „gorzki barszczu” lub „gorzkiej kapuście”². Kaszubi wołali: „gòrzkô kava!” – a jeśli młodzi się nie całowali, grożono żartem, że goście... pójdą do domu³. Najczęściej pocałunek miał miejsce po toaście, czasem także podczas oczepin – jako rytualne przypieczętowanie nowego stanu młodej pary⁴. Choć forma różniła się w zależności od regionu, sens pozostawał ten sam: wspólne żądanie „osłodzenia” symbolicznej goryczy i publiczne potwierdzenie nowo zawartego związku. Współczesne „Gorzko!” to więc nie tylko zabawa – ale echo dawnego rytuału, który łączył magiczne życzenie pomyślności z radością wspólnego świętowania.
Andrzej Dobosz, czerwiec 2025
W książce znajduje się 115 fotografii ślubów i wesel z lat 1975-1990, wykonanych przez Władysława Nielipińskiego.
Wesele na wsi – fotograficzny dokument z II poł. XX w. w nowych formach prezentacji.
Celem przedsięwzięcia jest archiwizacja i popularyzacja dorobku fotograficznego Władysława Nielipińskiego - gnieźnieńskiego fotografa i animatora kultury, fotografii wykonywanych od 1971 r. Adresatem tych działań jest młodzież, akceptująca tę formę przybliżania historii, ale korzystają również osoby starsze, dla których jest to sentymentalny powrót do lat młodości. Digitalizacja zachowanych negatywów pozwala na prezentację fotografii w formie albumu zawierającego unikatowe kadry z wesel, a także w formie 5 wystaw tematycznych dot. wesel i innych wydarzeń społecznych oraz spotkań edukacyjnych i publikacji zdjęć w internecie. Przedsięwzięcie zostało dofinansowane przez Unię Europejską w kwocie 36 000 PLN.
